عادتهای خوب برایهدف زندگی

توی جلسه قبل گفتیم که نوشتن هدف زندگی در یک جمله، کار آسانی نیست و ممکن است روزها و حتی هفته‌ها طول بکشد. اکنون می‌خواهیم چند روش برای فکر کردن را یاد بگیریم که به ما کمک می‌کند هدف یک‌جمله‌ای خود را بهتر پیدا کنیم.

به دنبال بذرهای کودکی

اولین چیزی که باید به آن فکر کنید، دوران کودکی شما است. فکر کنید که در چه محیطی بزرگ شدید، آن محیط چه ویژگی‌هایی داشت و باعث شد چه خصوصیات شخصیتی در شما شکل بگیرد؟ سعی کنید هم نکات مثبت و هم نکات منفی‌ای را که محیط کودکی در شخصیتتان به جا گذاشته، یادداشت کنید. علت این کار چیست؟ به این دلیل که مهارت‌ها و خصوصیات شکل‌گرفته در کودکی بسیار قدرتمند و ریشه‌ای هستند و می‌توان در ادامه زندگی بر آن‌ها تکیه کرد و آینده را بر اساس آن‌ها ساخت. این دقیقاً همان کاری است که کلنل سندرز، مؤسس رستوران‌های زنجیره‌ای KFC انجام داد. کلنل سندرز در 6-7 سالگی، به دلیل مشکلات مالی و فقر شدید خانواده‌اش، مجبور بود در خانه بماند و برای خانواده خود که بیشترشان کشاورز بودند غذا درست کند. همین موضوع باعث شد از همان دوران کودکی با غذا و روش‌های مختلف پخت آشنا شود. بعدها در حدود 40 سالگی، این مهارتی که در کودکی آموخته بود به کمکش آمد و ایده تأسیس رستوران‌های مرغ سوخاری کنتاکی را به ذهن او رساند. با وجود اینکه سندرز پیش از آن کسب‌وکارهای مختلفی را امتحان کرده بود، در نهایت به همان کاری بازگشت که در کودکی آموخته و به آن علاقه‌مند بود. شما نیز درباره دوران کودکی و نوجوانی خود خوب فکر کنید و سعی کنید سرنخ‌هایی از شخصیت و مهارت‌های ریشه‌ای خود را که در آن دوران شکل گرفته‌اند، پیدا کنید.

ده سال گذشته چکار می کردم؟

پس از بررسی دوران کودکی، حالا نوبت به بررسی ده سال اخیر زندگی شما می‌رسد. فکر کنید در این ده سال چه کارهایی انجام داده‌اید؟ چه مهارت‌هایی کسب کرده‌اید؟ چه ویژگی‌های شخصیتی در شما شکل گرفته است؟ شاید بتوانید سرنخ‌هایی پیدا کنید که با دنبال کردن آن‌ها بتوانید آینده خود را بسازید. انتخاب یک مسیر کاملاً متفاوت هم چیز بدی نیست. منظورم این نیست که لزوماً همان کاری را ادامه دهید که در ده سال گذشته انجام می‌دادید، بلکه می‌خواهم بگویم با مرور گذشته ممکن است نکته‌ای را پیدا کنید که بتوانید آن را بیشتر پرورش دهید و به عنوان هدف زندگی‌تان انتخاب کنید. مثلاً تصور کنید شخصی در ده سال اخیر در یک کتاب‌فروشی کار کرده است و فقط کتاب فروخته. با اینکه شغلش صرفاً فروش کتاب بوده، در این مدت توانسته است دانش‌ها و مهارت‌های جانبی زیادی را کسب کند. مثلاً ناشران و نویسندگان مختلف را شناخته، درباره ویژگی‌های فیزیکی کتاب‌ها مثل جنس کاغذ، قطع کتاب، نوع صحافی و موارد دیگر اطلاعات خوبی به دست آورده است. همچنین سلیقه مشتری‌ها را شناخته و می‌داند خانم‌های جوان بیشتر چه کتاب‌هایی می‌خرند یا آقایان میانسال به چه کتاب‌هایی علاقه‌مندند. حالا این فرد باید فکر کند که این مهارت‌های جانبی که در طول این سال‌ها به دست آورده است، چگونه می‌تواند به او کمک کند تا هدف جدیدی برای زندگی خود انتخاب کند. اگر هدف زندگی او بر مبنای مهارت‌هایی باشد که در ده سال گذشته کسب کرده، قطعاً شانس موفقیتش بالاتر خواهد بود.

دیگران راجع به شما چه می‌گویند؟

همه ما تا حدودی می‌دانیم که نظر دیگران درباره ما چیست. البته همیشه این نظرات درست نیستند، اما خیلی وقت‌ها می‌توانیم از آن‌ها بفهمیم که چه ویژگی‌ها و خصوصیات برجسته‌ای داریم. شاید بتوان روی همین ویژگی‌ها سرمایه‌گذاری کرد و آن‌ها را پرورش داد و به عنوان پایه‌ای برای انتخاب هدف زندگی به کار گرفت. مثلاً ممکن است دیگران بگویند شما فرد منظمی هستید، یا فردی مهربان و کمک‌کننده، یا کسی که دوست دارد چیزهایی را که یاد می‌گیرد به دیگران هم آموزش دهد. هر کدام از این ویژگی‌ها می‌توانند جرقه یک هدف را در زندگی شما بزنند. اگر دقیقاً نمی‌دانید دیگران درباره شما چه فکری می‌کنند، می‌توانید یک پرسشنامه کوچک طراحی کنید و از خانواده و دوستانتان بخواهید نظرشان را درباره خصوصیات شما بنویسند. این کار احتمالاً کمک زیادی به شما خواهد کرد.

با دوستانتان درباره چه حرف می زنید؟

حرف‌هایی که در اوقات فراغت با دوستان نزدیکمان می‌زنیم، ممکن است حاوی نکاتی باشد که همیشه دغدغه‌ی ذهنی ما بوده و دوست داشتیم درباره‌ی آن‌ها کاری انجام دهیم. سعی کنید به خاطر بیاورید که معمولاً با دوستانتان درباره‌ی چه موضوعاتی صحبت می‌کنید، به‌خصوص زمانی که صحبت از آینده، برنامه‌ها و آرزوهایتان می‌شود. این گفتگوها می‌توانند دغدغه‌های شما را برایتان مشخص‌تر کنند. پس بهتر است هدف زندگی خود را به گونه‌ای انتخاب کنید که با این دغدغه‌ها در یک راستا باشد.

لیست همه مهارت‌ها

یک تکنیک بسیار مؤثر برای پیدا کردن هدف یک‌جمله‌ای زندگی این است که یک قلم و کاغذ بردارید و تمام مهارت‌هایی که در هر زمینه‌ای دارید را یادداشت کنید. نوشتن این لیست ضروری است. وقتی شروع به نوشتن می‌کنید، احتمالاً فکر می‌کنید به سختی سه مورد پیدا خواهید کرد، اما در نهایت با راحتی به بیش از ده مورد خواهید رسید. پس فکر کردن شفاهی را کنار بگذارید و به‌صورت کتبی فکر کنید. در نوشتن این لیست به تمرین‌های قبلی همین جلسه نیز توجه کنید؛ یعنی به مواردی که درباره‌ی دوران کودکی، ده سال گذشته، نظرات دیگران درباره‌ی شما و حرف‌هایی که با دوستانتان می‌زنید، گفته شد. درباره‌ی همه‌ی این‌ها فکر کنید و مهارت‌هایتان را یکی‌یکی یادداشت کنید. نیازی نیست که حتماً مهارت‌هایی را بنویسید که بتوانید روی آن‌ها یک کسب‌وکار راه‌اندازی کنید. هر چیزی به ذهنتان رسید یادداشت کنید؛ از مهارت‌های شغلی و بدنی گرفته تا مهارت‌های ارتباطی و فکری، چیزهایی که در زندگی یاد گرفته‌اید، دوره‌هایی که گذرانده‌اید و تجربیاتی که به دست آورده‌اید. مطمئنم وقتی این کار را انجام دهید، خودتان هم تعجب خواهید کرد که چه مهارت‌هایی داشته‌اید و از آن‌ها غافل بوده‌اید. بسیاری از کمدین‌های بزرگ، موفقیت خود را روی مهارتی به‌ظاهر کم‌اهمیت بنا کرده‌اند. مثلاً مهارت آن‌ها فقط این بوده که در جمع‌های خانوادگی می‌توانستند دیگران را بخندانند؛ به همین سادگی! پس هیچ مهارتی را از قلم نیندازید، حتی موارد به‌ظاهر بی‌اهمیت. امیدوارم در تعیین هدف یک‌جمله‌ای خود موفق باشید و به‌زودی آن را پیدا کنید. اما اگر تمام کارهایی را که گفتیم انجام دادید و باز هم به نتیجه‌ای نرسیدید، توصیه می‌کنم بیش از حد وسواس به خرج ندهید. یک هدف برای خودتان انتخاب کنید و بر مبنای آن جلو بروید. هدف یک‌جمله‌ای کاملاً قابل تغییر است و در آینده می‌توانید آن را عوض کنید. پس لازم نیست همین حالا خیلی حساس باشید. یک هدف انتخاب کنید؛ حتی اگر فکر می‌کنید ممکن است هدف ایده‌آلی نباشد. داشتن یک هدف بهتر از نداشتن آن است. پس وقت را تلف نکنید و یک هدف یک‌جمله‌ای برای سه سال آینده زندگی‌تان بنویسید.

انتخاب عادت‌های خوب

بعد از انتخاب هدف یک‌جمله‌ای زندگی برای حداکثر سه سال آینده، حالا وقت آن است که سراغ عادت‌های خوب خود برویم. پیش از این خرده‌عادت‌ها را ایجاد کردیم و اکنون در حال انجام آن‌ها هستیم. حالا می‌خواهیم خرده‌عادت‌هایی را که مطابق با هدف زندگی‌مان هستند پررنگ‌تر کنیم و روی آن‌ها سرمایه‌گذاری بیشتری انجام دهیم تا رشد کرده و تقویت شوند. خرده‌عادت‌هایی را که فکر می‌کنیم به هدف زندگی ما چندان مرتبط نیستند، در همان حد خرده‌عادت حفظ می‌کنیم و لازم نیست آن‌ها را توسعه دهیم. حتی ممکن است متوجه شویم برای رسیدن به هدف زندگی، لازم است یکی دو عادت خوب دیگر که قبلاً نداشته‌ایم، به زندگی‌مان اضافه کنیم. این هم هیچ اشکالی ندارد و می‌توانیم این کار را انجام دهیم. البته ابتدا به صورت خرده‌عادت اضافه می‌کنیم و پس از دو تا سه ماه می‌توانیم آن‌ها را رشد دهیم و به عادت‌های اصلی‌مان تبدیل کنیم. مثلاً فرض کنید هدف یک‌جمله‌ای یک نفر این باشد که ظرف سه سال آینده، مدرک لیسانس مترجمی زبان انگلیسی خود را با معدل خوب دریافت کند. فرض کنیم این شخص در حال حاضر سه خرده‌عادت دارد: روزی یک عدد حرکت شنا، مطالعه یک صفحه کتاب در روز و خوردن یک سیب در روز. این‌ها همگی خوب هستند؛ اما وقتی با هدف زندگی‌اش مقایسه می‌شوند، مشخص می‌شود که باید کدام خرده‌عادت را تقویت کند. هدف این شخص دریافت لیسانس زبان انگلیسی است؛ پس باید روی عادت مطالعه بیشتر تمرکز کند و آن را تقویت کند. حتی شاید لازم باشد یکی دو عادت جدید هم به زندگی‌اش اضافه کند؛ مثلاً تماشای 5 دقیقه اخبار انگلیسی در روز یا دیدن 5 دقیقه فیلم به زبان اصلی در روز. حالا اگر هدف یک‌جمله‌ای شخص دیگری این باشد که ظرف دو سال آینده مربی ایروبیک شود، طبیعی است که باید بیشتر روی عادت‌های ورزشی و تغذیه سالم خود تمرکز کند. به این ترتیب، هدف یک‌جمله‌ای به ما نشان می‌دهد کدام عادت‌ها را تقویت کنیم و چه عادت‌هایی را وارد زندگی‌مان کنیم.

پرورش عادت‌های خوب

زمانی که یک عادت به صورت خرده‌عادت است، یعنی ما موظفیم حداقل آن را در هر روز انجام دهیم و بعد آن روز را تیک بزنیم. مثلاً خرده‌عادت مطالعه با حد پایینِ یک صفحه در روز، به این معنی است که هر روز که یک صفحه بخوانم، آن خرده‌عادت را انجام داده‌ام. هیچ اجباری نیست که بیش از یک صفحه بخوانم. اگر حوصله‌اش را داشتم بیشتر می‌خوانم، و اگر نه، در همان حد یک صفحه کافی است. اما وقتی می‌خواهیم عادت مطالعه را پرورش دهیم، شرایط متفاوت می‌شود. در این حالت، حد پایین را همچنان حفظ می‌کنیم، ولی یک حد دیگر نیز به عادتمان اضافه می‌کنیم که به آن «حد مطلوب» می‌گوییم. مثلاً در مورد مطالعه، حد پایین یک صفحه و حد مطلوب 10 صفحه خواهد بود. اینکه چطور این حد مطلوب را تعیین کنیم، بعداً توضیح خواهم داد. اکنون فرض کنید حد مطلوب تعیین شده است. در این حالت، عادت دیگر به صورت خرده‌عادت نیست و جدی‌تر شده و قرار است ما را به هدف زندگی‌مان نزدیک‌تر کند. حالا ما زمانی می‌توانیم آن روز را تیک بزنیم که حد مطلوب همه‌ی عادت‌هایمان را انجام داده باشیم، نه فقط حد پایین آن‌ها را. پس حد پایین به چه دردی می‌خورد؟ حد پایین برای روزهایی است که شرایطمان عادی نیست و واقعاً نتوانسته‌ایم حد مطلوب را انجام دهیم. مثلاً اگر حد پایین مطالعه‌ی شخصی یک صفحه در روز باشد و حد مطلوبش 10 صفحه باشد، باید روزانه 10 صفحه مطالعه کند؛ مگر اینکه شرایط واقعاً اجازه ندهد و عذر موجهی داشته باشد. دیگر نمی‌تواند بگوید «چون حالش را نداشتم، یک صفحه خواندم.» در اینجا دیگر «حال داشتن» مطرح نیست؛ چیزی که تعیین می‌کند چه حدی را انجام دهیم، شرایطی است که تحت کنترل ما نیست؛ مثلاً اگر شخص مریض باشد، مهمان داشته باشد، مسافرت باشد یا شرایط غیرمنتظره‌ای پیش بیاید که نگذارد 10 صفحه بخواند، آن‌وقت اجازه دارد روی حد پایین برود. بنابراین حد پایین همیشه برای مواقع ضروری و غیرمنتظره است. در بدترین شرایط، حد پایین باید انجام شود و تعطیل‌بردار نیست؛ ولی حد مطلوب برای روزهایی است که شرایط ما عادی است و اتفاق خاصی رخ نداده است.

جمع بندی

نوشتن هدف یک جمله ای زندگی: - دوران کودکی و نوجوانی و مهارتهایی که در آن دوران به دست آوردیم و علاقه مندیهایی که داشتیم. - کارهایی که ظرف 10 سال گذشته انجام دادیم. - نظر دیگران درباره ما و شخصیت ما. - چیزهایی که با دوستان درباره آنها صحبت می کنیم. - لیست همه مهارت هایی که داریم. عادتهای خوبی که ما را برای رسیدن به هدف زندگیمان کمک می کنند را انتخاب می کنیم تا آنها را رشد بدهیم. برای عادتهایی که می خواهیم رشد بدهیم باید حد مطلوب بگذاریم. حد مطلوب فقط در شرایط غیر منتظره قابل شکستن است.